Istanboel en de Prinseneilanden
19 december 2012 – 3 januari 2013
Ook deze keer naderden we de Prinseneilanden weer vanuit Istanboel waar we toen al drie dagen lang op toeristische verkenningen (en Karim op ´nostalgische verkenningen’) waren geweest. Winters weer met natte sneeuw, voor de eerste keer in de prachtige Hagia Sophia en nog twee andere fraaie moskeeën, afgewisseld met gezellige eet- en drinkgelegenheden die Karim nog van eerdere bezoeken aan Istanboel kende en die ons o.a. bekend maakten met de heerlijke, verwarmende winterse drank Salep.
22 december tegen 13 uur om precies te zijn belanden we, na een boottocht van 70 minuten stroomopwaarts over de Bosporus richting de Zwarte Zee voor de tweede keer op het eiland Büyükada. Het bleef een aparte belevenis! Wij arriveerden in stijl bij het mooie Ottomaanse havengebouw (zie foto 1 en 7 helemaal beneden aan dit item) waar we hadden afgesproken met een appartement beheerder (2 in een huis, dus er viel iets te kiezen). Maar er was nog tijd voor thee en een tosti… We werden het snel met elkaar eens over het appartement, zeer gunstig gelegen in het kleurrijke, houten-huizen-eilandstadje Büyükada met zijn winkels en woonhuizen, paarden en wagens voor transport, koetsen als taxis e.d. Maar regelmatig zag je ook onbewoonde, vervallen spookhuizen in overweldigend, verwilderd groen, met veel zwerfhonden en -katten. We doorkruisten binnen enkele uren ongeveer de helft van het eiland inclusief ruige naaldbossen, mooie, wilde kust, strandjes, haventjes, en werden echt enthousiast over de mogelijkheden van het eiland (en de buureilanden). Met de boot van 17 uur voeren we weer terug naar ons 3e adres in Istanboel, onderweg met een beetje afstand dromend van een ‘Oase-project Turkije’ op Büyükada!
23 en 24 december hebben we nog verder intensief kennis gemaakt met de hoofdattracties van toeristisch Istanboel: het Paleis van de Sultans, het Dolmabahce Paleis; we kozen, zonder Karim er bij (dit was voor hem te bekend allemaal), voor een Engelstalige rondleiding langs de eindeloze ruimtes en zalen, badruimtes etc. met waanzinnige kroonluchters en eindeloze slaapvertrekken en hemelbedden, van de HAREM. Ook spektakel kan saai worden… Samen met Karim dan naar de tegenover gelegen wijk Üsküdar; weer een enorm grote en drukke wijk, iets lagere bebouwing, met regelmatig fraaie uitzichten op de Bosporus. Thee gedronken langs een geïmproviseerd theepaviljoen langs deze fascinerende, ja wat eigenlijk: rivier, verbinding tussen twee zeeën??? Vervolgens voldoende uitgerust door de wirwar van winkelstraten boodschappen gedaan voor de komende dagen. Flink bepakt terug naar onze tijdelijke woonwijk Cihangir, spullen naar huis gebracht, uitrusten en dan weer wandelen, klimmen door de bekende toeristenwijk Taksim.
24 december, de dag van kerstavond in oriëntaalse sfeer, op bezoek bij het Topkapi-paleisterrein: wandelend van hof naar hof en tussenin kleine paviljoens, paleisjes, badhuizen, kiosks, parken, terrassen naar de Bosporus toe, musea, schatkamers… een hele eigen wereld à la Alhambra in Granada, maar dan toch weer heel anders. Prachtig, maar ook in december nog behoorlijk druk: wat er nog aan toeristen rond de jaarwisseling in Istanboel verblijft kom je hier wel tegen. Voor de rest is Istanboel zo gigantisch groot dat je nauwelijks toeristen ziet. Na de paleis- en parksferen wandelden we vervolgens door de wijk Sultanahmet op zoek naar een druk bezocht en beroemd restaurant met een eenvoudige kaart (kende Karim nog van vroeger). Hier hebben we geluncht voor we met de tram naar het station Aksaray reisden op zoek naar een reuze aquaduct uit de Romeinse tijd. Heel indrukwekkend, maar wel teveel verkeer in de directe omgeving. Per bus dan op zoek naar een unieke orthodox-christelijke kerk met prachtige fresco’s en mozaïeken: Kariye Camii en vlakbij ook nog een indrukwekkende moskee, Sultan Külliyesi – van binnen net fraai gerestaureerd – bezichtigd. Wandelend door wijken en buurten met eindeloos veel relatief kleine huizen, winkels etc.: wijk Fatih, en de buurt Fener. Langs de Gouden Hoorn was het verkeer te druk, dus iedere keer liepen we weer terug in fraaie, kleinschalige winkelwijken richting Ayakapi en Cibali. Mooi!! Bij de 2e brug, de Galatabrug, doodmoe, maar ook zwaar onder de indruk in een sneltram richting ’thuis’, halte Eminönü, gestapt.
25 december: Karim was de belangrijke christelijke feestdagen niet vergeten: lekker oriëntaals ontbijt, kaarslicht, tahinsaus met rozijnen, een poging Merry Christmas te zingen… ach, pakken, opruimen, en met veel geluk aan het begin van onze kofferroltoer stopte al een taxichauffeur naast ons die ons tot de boot naar de Prinseneilanden bracht. De boot die we namen was nog relatief vroeg en leeg, want hier was het gewoon dinsdag, een werkdag in december! En we voeren in het begin langs prachtige panorama’s – de werelderfgoed uitzichten van Istanboel: het Topkapi-Paleis, de Blauwe Moskee, de Agia Sophia,
voor we tegen 11.25 uur, na ruim een uur varen, op ons volgend station belandden: Büyükada, dat betekent het ‘Grote Eiland’! Helderblauw, zonnig weer, 10 °C.! Warmer nog toen we uit de boot stapten en in de zon even moesten wachtten op onze appartement-baas. Dan gauw samen naar ons tijdelijk adres op het eiland, wat mankementen aan de eigenaar gemeld en dan maar wandelen
langs mooie straten en huizen tot buiten het stadje tot aan het Adalar Müzesi met werkelijk uitstekende informatie over de geschiedenis van de Prinseneilanden, de cultuur en natuur en een temporaire expositie over emigratie en immigratie. Mooi multimediaal! En zo ging een bijzondere dag thuis hier voorbij als een gewone werkdag. Nog wat boodschappen, eten koken en zelfs nog een kleine katholieke kerk vlakbij – kitscherig, ouderwets met een matige kerststal – even bezoeken. Maar het zei ons – eigenlijk gewenst – helemaal niets.
26 december: ’s Ochtends even kijken naar de vertrektijden van de boot naar het kleinere buureiland Heybeliada. Na een eenvoudige lunch thuis gingen we met een boot van 12 uur de hele namiddag tot 17 uur ons kleinere buureiland bezoeken.
Een wandeling door het dorp, een stukje door de bossen – een hele lieve hond volgde ons een tijdlang – langs de fraaie kust, reuze Griekse en Turkse begraafplaatsen en weer terug naar het dorp. Nog weer eens een kopje thee en dan terug naar Büyükada. Een fraaie tweede kerstmiddag, met soms zelfs warme, voorjaarsachtige momenten, toen we b.v. twee Atalanta’s zagen vliegen!! Fazit: Heybeliada is veel dorpser, rustiger dan ons ‘eigen’ Büyükada, en heeft een heel eigen, meer Griekse geschiedenis.
27 december: ´s Ochtends kijken naar de vertrektijden voor schepen richting Istanboel, maar dan naar het stadsdeel dat recht tegenover het eiland ligt. Tegen 11 uur hadden we een afspraak met onze verhuurder, wandelen en kijken naar 4 appartementen: de sterktes van elk appartement in een project gebundeld zouden een prima verblijfsadres voor gestreste Oasevrienden kunnen vormen, maar elk appartement apart kende nog heel wat verbeterpunten. In de komende dagen zullen we kijken of we nog ergens met een appartement dichter bij het ideaal komen. Bij zoveel algemene en winterse leegstand… Maar eerst even lunchen, daarna de mooiste van de drie moskeeën van het eiland, Hamidiye Moskee bezoeken voor we dan aan een lange wandeling/klim naar het hoogste punt van het eiland – op een beboste heuvel van pijnbomen met mooie ondergroei – naar een Grieks-Orthodox klooster (nu museum) Aya Yorgi Kiliseri begonnen. Tussendoor langs een vervallen gigantisch houten gebouw (ooit Grieks weeshuis, maar ook b.v. een legeronderkomen), Rum Yetimhanesi. Nu een bouwval, ooit het grootste houten gebouw van Europa (5 verdiepingen hoog gemiddeld, haast 1 km gebouwen!).
Een heel inspannende klim met prachtige uitzichten over een groot deel van Büyükada, de Zee van Marmara, Istanboel in de verte, een onbewoond eiland ertussenin: een veel bezochte plek met een bescheiden restaurant, eenvoudige terrassen met fantastische uitzichten. Moe waren we, toen we terugkwamen in het stadje! Toch nog boodschappen gedaan (o.a. verse, nog levende tong…), uitrusten en heerlijk lang en laat eten.
Hamidiye Moskee
28 december: Eventjes regende het voor het eerst op het eiland. Maar dat was gelukkig van korte duur, en we liepen al weer droog door het centrum voor een flinke hoeveelheid boodschappen. Daarna wandelden we naar het gemeentehuis, heel stoute schoenen aangetrokken om te vragen of de gemeente geen kansen zou zien tot internationale samenwerking op onze werkterreinen – speelnatuur, groene schoolpleinen e.d. – en dan speciaal tussen de Prinseneilanden, voorop Büyükada en Texel, het hoofdeiland van de Waddeneilanden… We werden gelijk bij de receptie doorverwezen naar twee ambtenaren uit de onderwijs- en cultuursector, die in het begin enigszins neutraal, vragend optraden, maar het lukte ons vervolgens het ijs te breken door steeds duidelijker te maken hoeveel verwantschap tussen onze eilanden bestaat en dat Europees geld niet volledig denkbeeldig zou zijn. Na een periode van puur Turkse communicatie, arme Karim, begonnen zij opeens over te gaan op gebrekkig Engels, nieuwsgierig naar van alles op Texel – inwoneraantallen, scholen, ziekenhuis, inkomstenbronnen, schapen (vonden ze zeer interessant!), vorm en grootte van het eiland. De conversatie werd geanimeerd, hoe moeizaam ook! Ze vroegen of we meer van Texel en ons werk konden laten zien. Gelukkig hadden we een harde schijf met duizenden foto’s mee en de tijd om voor maandagochtend, 31 december 11 uur een PPP voor te bereiden. Daarna opgewonden en vrolijk nog door de mooie omgeving van het gemeentehuis gewandeld en toevallig het kantoor van het Turkse SBB bezocht (zij hebben een bijzonder herbarium van voornamelijk boombladeren en -vruchten die we mochten bekijken).
Na de lunch wilden we weer even onze zinnen verzetten: boot genomen naar de overkant, Bostanci, een relatief dure, upper middle class wijk van Istanboel, met dure winkels en zeepromenade waar we kilometers langs wandelden. Na 5-6 km wandeling met een taxi naar de wijk Kadiköy: weerzien met drukke winkelstraten, restaurants, kroegen – een Efes biertje gedronken in een studentenkroeg. Verder gelopen tot de haven via drukke straten, geluisterd naar straatmuziek en om 20 uur teruggevaren naar ‘ons’ eiland, waar we om 21.20 uur arriveerden.
29 december: We blijven thuis, Karim blijkt een beetje grieperig; tijd om ons met z’n drieën voor te bereiden op de presentatie (PPT) over speelnatuur, groene schoolpleinen, Texel, 31 12. 11 uur op het gemeentehuis voor de burgemeester en ambtenaren van de Prinseneilanden…
30 december: Voelden Karim en Willy zich fit genoeg voor een eilandverkenning per fiets. De zuidelijke helft bleek pur natuur: pijn- en cipressenbossen, veel kruidige beloftes in de ondergroei, prachtige kust en reliëf, mooie rotsen, nauwelijks gebouwen of mensen! Heerlijke vergezichten over de Zee van Marmara en de wonderlijk fraaie kleur- en vormenrijke kust.
31 december: De laatste dag van het jaar, deze keer in een heel andere context, in oriëntaalse sfeer. Benieuwd hoe de jaarwisseling hier op het eiland gevierd wordt. Om 11 uur stipt op het gemeentehuis voor onze afspraak met de topambtenaren voor cultuur, kunst en natuur. Vliegensvlug onze presentatie, alles onder tijddruk, want het was eigenlijk een vrije dag voor de heren, oudejaarsdag notabene. Toch relaxed onze PPT laten zien, meer dan 120 dia’s. Hoe ongeduldig Tevflik, dé belangrijkste ambtenaar ook was, zijn gezicht straalde per foto uitgebreider. Na 20 minuten had hij na een flits van beelden en een stroom aan woorden zijn beslissing klaar: wij werken samen! Hij zorgde bovendien binnen 5 minuten voor een afspraak met de burgemeester, die een deur verder al op ons wachtte. Een imposante persoon, aan een groot bureau tussen Turkse vlaggen en een statiefoto van Atatürk, stijf en onberispelijk in pak, wél zo flexibel om binnen nog eens 10 minuten met ons de mogelijkheden van een jumelage en een samenwerkingsproces serieus af te spreken! Ondertussen bracht een medewerker 4 zakken vol boeken, kaarten, sleutelhangers e.d. cadeaus voor ons drieën en onze burgemeester op Texel! Als dit in zo’n tempo doorgaat heeft Texel binnen een half jaar een geschikte partnergemeente in Turkije en wij werk in de groen-culturele sector. Heel wonderlijk allemaal! Princes’ Islands blijken overigens al met 5 gemeenten in de wereld – in Zweden, Noord-Macedonië, Kirgizië, Nepal en Costa-Rica – in jumelage verbonden! Na 5/4 uur verlieten we in opperste verwarring, maar ook met een licht en verwachtingsvol gevoel het gemeentehuis. Mooier kan het toch ook niet rond de jaarwisseling! Na een uitgebreide lunch bezochten we ’s middags nog eiland nummer 3, Burgazada.
Klein, rustig, een ronde vorm en ook relatief veel natuur. Oudejaarssfeer: uitproberen van een geluidsinstallatie voor vanavond. Tegen 19 uur waren we weer terug op ons tijdelijk thuiseiland Büyükada. Om 21.30 uur bezochten we een feest – op uitnodiging van de gemeenteambtenaar – in het Eilandhuis. Muziek en eten tot over middernacht, behoorlijk intern, aangeboden door de plaatselijke cultuurvereniging. Dankzij een Turkse Nederlander ging de communicatie makkelijk, feliciteerden we elkaar om 12 uur: Mutlu yillar, was er nog vuurwerk en gingen we heel voldaan om 1.30 uur naar bed.
1 januari 2013: Nieuwjaarsdag beleefden we in alle drukte aan de Istanboelse kant, in Karaköy, in de omgeving van de Galatatoren (te lange rij om te beklimmen…), de Galatabrug met honderden hengelaars, veel restaurants en winkels langs de waterkant en de Egyptische bazaar nabij. Een ongelofelijke drukte, als bij de uitgang van een voetbalstadion… voor een beetje rust nog twee moskeeën bezocht en dan uiteindelijk met de tram vanuit de wijk Sultanachmet de boot va 18.15 uur naar de eilanden genomen waar we om 19.45 uur weer terugkwamen van een enerverende nieuwjaarsdag in de wereldstad Istanboel.
2 januari: Het werd tijd om afscheid te nemen van het Grote Eiland. Dé plek die geschikt had kunnen zijn voor Oase-Turkije-achtige dromen hebben we na nog eens twee rondjes wandelen niet gevonden. Wel de ruïne van Trotski’s exilvilla aan een voormalige goudkust van Büyükada: sprookjesachtig vervallen met een fraai verwilderd park…
3 januari, met de boot van 20.30 uur werden we na een boottocht van 20 minuten weer welkom thuis geheten op ”ons eigen Texel”. We namen snel contact op met de gemeente.
Helaas, op Texel bleek de gemeente tot onze teleurstelling niet enthousiast over een jumelage met de Prinseneilanden. Toch kijken wij terug op een bijzonder avontuur, dat we zelf wel graag meer kansen hadden gegund!