Na ons bezoek in 1989 aan Alex Oberholzer in Zwitserland wilden we graag ook in Nederland schoolnatuurtuinen gaan stimuleren. En met Oase hadden we daar sinds de lente van 1991 een zeer geschikt eigen medium voor. Daar hebben wij – en ook onze opvolgster Machteld Klees – in de loop der jaren regelmatig gebruik van gemaakt. Er verschenen met onregelmatige tussenpozen in Oase artikelen over schoolnatuurtuinen, zowel bij scholen voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs, als bij verschillende PABO‘s.
Basisonderwijs
Het begon al snel in het zomernummer van het eerste seizoen (1991) met een artikel van Marianne: De Werkschuit in Zwolle: natuur beleven van binnenuit. De Werkschuit was een van de eerste scholen met een schoolnatuurtuin die we in Nederland in 1990 ontdekt hadden en waar we al meteen heel enthousiast over waren. We zijn in latere jaren daar nog enkele keren gaan kijken, o.a. in 2005 (zie foto’s hieronder).
Over deze school en haar bijzonder groene omgeving (en patio) schreef Anneke Rodenburg bijna 30 jaar na het eerste artikel, in 2020, een column in Oase: Het worden er van zelf veel meer. En ze vermeldde dit groene schoolplein ook nog eens in een tweede column getiteld: Gaatje in de heg (voorjaar 2021).
In 1998 schreef ecologisch hovenier Hasan Gadellaa (Wilde Weelde-lid vanaf het eerste uur) over zijn ervaringen met de omvorming van een tuin bij een kleine school in Jonkersland, Friesland: Schooltuin De Lytse Jonker. Deze schooltuin werd naar aanleiding van dit artikel betrokken bij het onderzoek Bloeiend en boeiend.
Rond de eeuwwisseling kregen we twee artikelen van Nol Trum over de ontwikkelingen op de Sint Jozefschool in Den Dungen, nabij Den Bosch (deel 1 en deel 2). Met deze tuin hadden we al vanaf de ontwerpfase (door Willem Iven) veel te maken gehad. We beleefden met Willem, Nol en de kinderen van Groep 8 de uitbundige vreugde mee van het winnen van de eerste prijs bij een provinciale wedstrijd in het Provinciehuis in Den Bosch. En deze schoolnatuurtuin speelde ook, niet geheel toevallig, een belangrijke rol bij beide onderzoeken – Bloeiend en boeiend en Leven met verschillen.
Een andere schoolnatuurtuin waar we in die periode nauw bij betrokken waren, was de eveneens door Willem Iven ontworpen tuin van Een Slingertouw, een zelfstandige dependance van Jenaplanschool De Lanteerne in Nijmegen. In het winternummer van 2002 verscheen in Oase dit artikel, geschreven door Hilde van Vliet. Tijdens het herdenkingssymposium voor Kees Both bezochten we de tuin en zagen we dat nu ook de speelplaats van De Lanteerne zelf omgevormd was tot groen schoolplein (door Bureau Niche). Hierover meer in dit artikel, Wereldplein in ontwikkeling.
In het herfstnummer van 2003 stond een artikel over een basisschool in Eindhoven, Vrije school de Regenboog. De auteur van dit artikel, Annelies Steehouder wist zich schatplichtig aan Springzaad (na actief deelgenomen te hebben aan de eerste Springzaadexcursie in Rotterdam in 2001). Ze noemde haar artikel daarom heel origineel ‘Springzaailing‘.
Met de leden van het Noord-Brabantse AGATOS-netwerk (waartoe ook de Sint Jozefschool in Den Dungen behoorde) bleven we een lange periode in contact. We organiseerden voor deze groep enthousiaste leerkrachten een excursie naar de groene speelplaatsen in Beieren (2007) en waren daarna natuurlijk benieuwd naar het effect daarvan. We bezochten o.a. Het Kiemveld (ook in Den Dungen) en waren diep onder de indruk van het door Jos Korsten (al voor de excursie) gerealiseerde groene schoolplein. We vroegen hem om een artikel: Genieten in de schooltuin, dat we in het herfstnummer van 2008 konden plaatsen.
Helaas bestaan zowel de schooltuin van de Sint Jozefschool als die van Het Kiemveld niet meer. De scholen zijn inmiddels gefuseerd tot Basisschool Fonkel. Deze school is gevestigd in een nieuw gebouw op de locatie van de Sint Jozefschool.
Een andere basisschool met een schoolnatuurtuin waar we altijd graag kwamen was Het Schatrijk in Zaandijk. Directeur van deze school, Marc van de Geer, leerden we nog beter kennen en waarderen tijdens de Springzaadexcursie naar Berlijn in 2017. In het zomernummer van 2018 verscheen van zijn hand: Het Schatrijk, de school waar groene dromen uitkomen. Zijn voor ons zeer herkenbare wens om schoolnatuurtuinen te bevorderen, niet alleen bij zijn eigen school, maar ook regionaal, landelijk en zelfs internationaal vertaalde zich o.a. naar sterkere betrokkenheid bij het Springzaadnetwerk. In 2023 is hij Heilien Tonckens opgevolgd als voorzitter van het Springzaadbestuur.
Voortgezet onderwijs
Verreweg de meeste scholen met een groen schoolplein zijn basisscholen. Maar er zijn ook scholen voor voortgezet onderwijs waar extra (groene) aandacht is voor de buitenruimte. Het Mendelcollege in Haarlem bezochten we al tijdens het eerste Oaseweekend ‘Terug naar de Bron‘ (1992).
Het eerste artikel over een groen schoolplein bij een school voor voortgezet onderwijs verscheen in de winter van 1998: De schooltuin van het Ds. Piersoncollege in Den Bosch. De auteur was ‘schooltuinman’ Bert Wels. Ook het tweede artikel kwam uit de ‘groene’ hoek. Nu was het Hanneke van Vuure, die de spannende mogelijkheden voor het biologie onderwijs beschreef in de door haar heringerichte tuin van het Eemlandcollege in Amersfoort (Oase, herfst 2009, Een pissebed krijgt kleintjes).
Het derde artikel was een gezamenlijk product van een biologieleraar van het Minkemacollege in Woerden, Rob Hofman en de ontwerper van de tuin, Paul van Eerd. De titel: Leren en chillen in de schooltuin geeft duidelijk aan dat beide functies belangrijk zijn.
PABO
Door ons contact met Alex Oberholzer, biologiedocent op een PABO in Solothurn, Zwitserland beseffen we hoe belangrijk PABO’s zijn voor schoolnatuurtuinen. Wij waren daarom heel blij met het artikel van Henk Pleiter over het groene schoolplein van de PABO in Meppel (Oase, herfst 2003, De tuinen van de PABO). We bezochten deze PABO o.a. tijdens een excursiedag met docenten en studenten van PABO De Driestar in Gouda (11.2.2005).
Ook bij de vergroening van de buitenruimte van PABO Edith Stein in Hengelo werden we al in een vroeg stadium betrokken.
In het lentenummer van 2006 heeft een artikel gestaan over deze PABO, Het educatief erf van Hogeschool Edith Stein, geschreven door 3 auteurs: Lowie Gilissen, docent, Bas Slatman, ontwerper en Johan Geerdink, uitvoerder.